27. Sociaal met taal: pragmatiek bij TOS en D/SH

Inleiding

Pragmatiek is het onderdeel van taal dat gericht is op het taalgebruik in relatie tot de gesprekspartner. Het verwijst kort gezegd naar de vaardigheid om taal aan te passen aan de ander, het vermogen om taal te kunnen inzetten voor de communicatie. Voor zowel D/SH kinderen als kinderen met TOS liggen er uitdagingen op dit vlak.

Inhoud

In deze masterclass geven we meer inzicht in wat pragmatiek is, wat we weten over de pragmatische vaardigheden bij kinderen met TOS en D/SH kinderen en welke factoren een rol spelen bij de ontwikkeling van pragmatische vaardigheden. Ook bespreken we aan de hand van praktijkvoorbeelden hoe pragmatische vaardigheden in kaart gebracht kunnen worden en bespreken we een aantal methodieken om met onze leerlingen en cliënten te werken aan pragmatische vaardigheden.  

Toepasbaarheid

Na afloop van de masterclass weet je welke aspecten van taal en communicatie onder pragmatiek vallen, wat aandachtspunten zijn voor kinderen met TOS of D/SH kinderen, hoe je problemen in de ontwikkeling van pragmatische vaardigheden kunt signaleren en hoe je vervolgens in de praktijk kunt werken aan het verbeteren van die vaardigheden.

Doelgroep

De masterclass is bedoeld voor alle professionals, die werken met D/SH kinderen/jongeren en kinderen/jongeren met TOS in onderwijs en zorg.  

Verbinding met thema

De problemen van kinderen met TOS of D/SH kinderen liggen op het vlak van communicatie. Om met heldere taal te kunnen communiceren, heb je bij uitstek pragmatische vaardigheden nodig. Als je moeite hebt om een samenhangend en logisch verhaal te vertellen, rekening te houden met de voorkennis van je gesprekspartner, duidelijke vragen te stellen, aan te voelen wanneer het jouw beurt is om te spreken of bij het onderwerp van gesprek te blijven, dan is communicatie met anderen een sociale uitdaging.

Margot Willemsen is logopedist bij KentalisTalent (D/SH SO) en kennisontwikkelaar voor diverse projecten die bijdragen aan de profesionalisering van vakgenoten uit de auditieve/communicatieve sector. 
Ze is lid van team schoolaudiologie van Siméa. 

Loes Wauters is als programmaleider DSH verbonden aan de Kentalis Academie. In haar onderzoek richt ze zich voornamelijk op de taal-, lees- en rekenontwikkeling van dove en slechthorende kinderen, jongeren en volwassenen. Ook is Loes voorzitter van het landelijk expertisenetwerk Sprong Vooruit (www.sprongvooruit.nl).

Annette Scheper is senior onderzoeker en psycholinguïst bij de Kentalis Academie. Zij verricht onderzoek naar de kenmerken van TOS en de relatie tussen communicatie, taal en leren. Haar onderzoek richt zich ook op de doeltreffendheid van interventies voor kinderen met TOS. Verder leidt Annette het deelprogramma TOS (5-18 jaar) binnen het sectorale meerjarenplan ZG-expertise en is zij als projectleider betrokken bij projecten TOS (0-18 jaar): ‘TOS in beeld’ en ‘Werkzame elementen’.