39. Strategisch communiceren om elkaar te verstaan

Inleiding

In tegenstelling tot vroeger toen dove kinderen of moesten gebaren of moesten praten en horen, hebben dove en slechthorende kinderen en jongeren tegenwoordig een ruimer communicatief repertoire dat ze strategisch gebruiken om zichzelf uit te drukken en anderen te verstaan. Ze kunnen bijvoorbeeld zelf praten of gebaren, hoorapparaten of CI gebruiken, communiceren gemedieerd door een tolk, liplezen, een spraakherkenningsapp gebruiken, communiceren d.m.v. schrijven of een combinatie (al dan niet simultaan) van al deze strategieën. ‘Communicatie’ betekent voor de huidige generatie dove kinderen en jongeren dus heel iets anders dan voor voorgaande generaties. Voor kinderen/jongeren zelf en voor de professionals die met hen werken roept dit wel vragen op. Hoe maak je per situatie een strategische juiste keuze en hoe kunnen professionals daarmee omgaan? Is een tolk bijvoorbeeld in alle situaties efficiënt? Als gehoorapparaat eens niet werkt, welk alternatief is er dan? Hoe kunnen dove kinderen en jongeren aangemoedigd worden hun volledige communicatieve repertoire te gebruiken?

Inhoud

We merken bij stagiairs en afgestudeerde tolken vaak bedenkingen dat ze niet altijd het gevoel hebben dat iedereen begrijpt waarom ze er zijn. De kinderen kijken bijvoorbeeld niet altijd naar tolken, of doen alsof zij lucht zijn omdat zij zich voor hen schamen. Andere kinderen zitten dan weer de hele tijd bij de tolken, omdat zij de enigen zijn met wie zij kunnen communiceren. Leerkrachten in het regulier onderwijs ervaren de aanwezigheid van een tolk vaak als storend, negeren hen, of begrijpen überhaupt niet waarom een tolk nodig is.

Toepasbaarheid en doelgroep

In deze workshop willen we samen met professionals werkzaam in inclusieve onderwijssettings (ambulante begeleiders/pedagogen/leraren) de communicatieve repertoires en communicatieve strategieën van de huidige generatie dove en slechthorende kinderen en jongeren in interaktie met hun omgeving van naderbij bekijken, zodat professionals dove kinderen en jongeren beter kunnen bijstaan bij optimale communicatieve ontplooiing.

Tony Bloem, teamleider Instituut voor Gebarentaal & Dovenstudies Hogeschool Utrecht.  

Dr. Maartje De Meulder, hoofddocent en senior onderzoeker Instituut voor Gebarentaal & Dovenstudies Hogeschool Utrecht.