28. Teksten leren schrijven; creatief en zakelijk

Inleiding

Teksten kunnen schrijven is belangrijk voor alle schoolvakken, voor vervolgopleidingen, en in veel beroepen. Schrijven kan ook de creativiteit bevorderen, plezier in taal teweegbrengen, bijdragen aan persoonlijkheidsontwikkeling. Je schriftelijk kunnen uitdrukken, je schriftelijk kunnen verweren, je eigen toon vinden: je zou willen dat alle leerlingen daartoe in staat zijn als zij eindleerplichtig zijn. Maar dat is niet zo. Niet in Nederland, maar ook in andere landen is men niet tevreden over wat leerlingen kunnen aan het eind van hun schoolloopbaan.

Inhoud

We starten met het invullen van een korte vragenlijst (digitaal). Die vragenlijst is de basis voor een verkenning van het schrijfproces: hoe ziet een model van het schrijfproces eruit, en welke variaties zien we bij leerlingen? Ik gebruik daarbij gegevens van een nationale steekproef van leerlingen. We gaan dan na in hoeverre dit schrijfprocesmodel en deze schrijfprocessen gelden voor uw doelgroep.

Vervolgens toon ik een leerprogramma zoals we hebben gemaakt en getest in groep 6-7-8 bij ca 60 leerkrachten. Dat programma maakten we op basis van internationale onderzoeksliteratuur: er is inmiddels veel bekend over wat kan werken in schrijfvaardigheidsonderwijs. Dat leerprogramma bleek flinke leerwinst op te leveren.

Een derde luik in deze presentatie zal een beknopte samenvatting zijn van wat er bekend is uit internationale onderzoeksliteratuur over effectieve schrijfdidactiek voor dove of slechthorende kinderen.

Tenslotte bespreken we een aantal oefeningen uit Hochman’s methode The Writing Revolution, die in alle schoolvakken bruikbaar zijn om leerlingen te helpen hun gedachten te formuleren, hun antwoorden op vragen te formuleren, en om ‘gaten’ in de antwoorden te dichten.

Toepasbaarheid

Mijn doel is dat uw zicht op het schrijfproces is verdiept, en dat u mogelijkheden ziet om met uw leerlingen te werken aan hun schrijfvaardigheid, met oog voor de verschillen tussen leerlingen, in alle schoolvakken. 

Doelgroep

Leerkrachten, ambulant begeleiders, intern begeleiders, onderzoekers en overig geïnteresseerden die werken meta de doelgroepen DSH en TOS

Verbinding met thema

Helder formuleren, wie wil dat niet kunnen? Formuleren wat je wilt, wat je denkt, wat je vindt, in je eigen woorden, je eigen stijl.

Gert Rijlaarsdam was 17 jaar lang leraar Nederlands in het voortgezet onderwijs. Als hoogleraar maakt hij deel uit van de onderzoeksgroep Innovatief Taal, literatuur- en kunstonderwijs. Deze groep doet onder andere onderzoek naar schrijfprocessen en effectieve leerprogramma’s.